Słownik pojęć
Słownik pojęć
Wyjaśnienia słów i nazw, które pojawiają się w biografii: kościelnych, wojskowych i związanych z niewolą sowiecką. Przy każdym haśle jest odnośnik do miejsca, w którym występuje.
Hasła
- Alumn
Kleryk, czyli student seminarium duchownego, który przygotowuje się do kapłaństwa.
- Celebret
Dokument, który potwierdza, że ksiądz ma prawo odprawiać Mszę świętą. Kapłan wyjeżdżający poza swoją diecezję zabierał go ze sobą. Ks. Władysław prosił o celebret przed każdym urlopem w Bełżycach, które leżały w diecezji lubelskiej.
- Faza wstępna sprawy beatyfikacyjnej
Etap przed formalnym otwarciem procesu beatyfikacyjnego, w którym gromadzi się dokumenty i świadectwa. Prowadzi go postulator. W przypadku 29 kapelanów katyńskich proces nie został jeszcze formalnie otwarty.
- Gryps
Wiadomość przemycona poza kontrolą strażników, przekazana z rąk do rąk, a nie pocztą.
- Kalendarz juliański
Kalendarz używany w Cesarstwie Rosyjskim. W aktach z zaboru rosyjskiego zapisywano dwie daty: według kalendarza juliańskiego i według gregoriańskiego. W latach 1900–1917 różnica wynosiła 13 dni – stąd w akcie urodzenia Władysława „25 marca (7 kwietnia) 1905”.
- Kapelan rezerwy
Duchowny, który w czasie pokoju pracował w parafii lub szkole, a na wypadek mobilizacji miał przydział do wojska jako duszpasterz żołnierzy. Ks. Władysław został kapelanem rezerwy w stopniu kapitana 28 kwietnia 1939 roku.
- Kolęda
Odwiedziny duszpasterskie w domach parafian po Bożym Narodzeniu. Parafianie składali wtedy ofiarę na rzecz parafii i duchownych.
- Kołodziej
Rzemieślnik, który wyrabiał drewniane koła do wozów i naprawiał je.
- Małe Seminarium
Szkoła średnia dla chłopców, którzy myśleli o kapłaństwie. Tak nazywano gimnazjum salezjanów w Lądzie nad Wartą, do którego Władysław wstąpił w 1922 roku.
- Niższe święcenia
W dawnym porządku Kościoła cztery stopnie, które kleryk przyjmował po tonsurze, a przed subdiakonatem. Ks. Władysław przyjął je we wrześniu i grudniu 1931 roku. Zniesiono je w 1972 roku.
- NKWD
Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR – sowieckie ministerstwo, któremu podlegała policja polityczna, więzienia i obozy. Jego funkcjonariusze przeprowadzili zbrodnię katyńską.
- Obłóczyny
Uroczyste przyjęcie stroju duchownego przez kleryka. Władysław przyjął go 29 października 1929 roku w seminarium w Łodzi.
- Obóz przejściowy
Obóz, w którym jesienią 1939 roku Sowieci przetrzymywali polskich jeńców, zanim rozesłali ich do obozów w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie. Ks. Władysław był w obozie w Szepietówce.
- Piatichatki
Osiedle na obrzeżach Charkowa. W pobliskim lesie NKWD grzebało ciała jeńców ze Starobielska zamordowanych wiosną 1940 roku. Od 2000 roku jest tu Polski Cmentarz Wojenny.
- PKU
Powiatowa Komisja Uzupełnień – urząd wojskowy, który prowadził ewidencję poborowych i rezerwistów i w razie mobilizacji kierował ich do jednostek. Ks. Władysław podlegał PKU w Piotrkowie Trybunalskim.
- Pospolite ruszenie
W Wojsku Polskim okresu międzywojennego kategoria osób, które nie odbywały czynnej służby wojskowej, ale w razie wojny mogły zostać powołane. W 1929 roku komisja poborowa w Wilnie zaliczyła do niej Władysława, bez broni.
- Postulator
Osoba, która prowadzi sprawę beatyfikacyjną: zbiera dokumenty i świadectwa i reprezentuje ją przed władzami kościelnymi.
- Prefekt
W okresie międzywojennym ksiądz, który uczył religii w szkołach i odpowiadał za duszpasterstwo uczniów. Ks. Władysław był prefektem szkół powszechnych w Tomaszowie Mazowieckim w latach 1936–1939.
- Prymicje
Pierwsza uroczysta Msza święta odprawiana przez nowo wyświęconego kapłana, zwykle w jego rodzinnej parafii. Nazwa pochodzi od łacińskiego primus – „pierwszy”.
- Rada familijna
W prawie Królestwa Polskiego rada krewnych, która ustanawiała opiekę nad niepełnoletnimi dziećmi po śmierci rodzica. W 1910 roku rada familijna powierzyła opiekę nad synami Pawła Plewika matce, Franciszce.
- Rekolekcje
Kilkudniowe skupienie i modlitwa. Każdy kapłan odprawiał rekolekcje raz w roku.
- Starobielsk
Miasto nad rzeką Ajdar, około 230 km na południowy wschód od Charkowa, dziś na Ukrainie. Jesienią 1939 roku NKWD urządziło w dawnym klasztorze obóz dla polskich oficerów. Wiosną 1940 roku jeńców wywieziono do Charkowa i zamordowano.
- Subdiakonat
Święcenia przyjmowane przed diakonatem i kapłaństwem. Ks. Władysław został do nich przedstawiony 30 marca 1934 roku.
- Szepietówka
Miasto na Wołyniu, dziś na Ukrainie. Jesienią 1939 roku działał tu sowiecki obóz przejściowy dla polskich jeńców.
- Tonsura
Obrzęd wprowadzenia do stanu duchownego, podczas którego kleryk miał symbolicznie strzyżone włosy. Władysław przyjął tonsurę 6 marca 1931 roku.
- Wikariusz
Ksiądz, który pomaga proboszczowi w pracy w parafii. Ks. Władysław był wikariuszem w Krzepczowie w latach 1934–1936.
- Zbrodnia katyńska
Wymordowanie przez NKWD wiosną 1940 roku blisko 22 tysięcy polskich jeńców i więźniów na podstawie decyzji władz ZSRR z 5 marca 1940 roku. Nazwa „Katyń” obejmuje wszystkie miejsca kaźni, także Charków, gdzie zginął ks. Władysław.